شاید اخیراً زیاد از سیارات کوتوله شنیده و خوانده باشید. این گروه جدید از اجرام منظومه شمسی، بواسطه کشف جرمی موسوم به اریس بود که به لیست دانشمندان اضافه گردید. سدنا که در سال 2003 کشف شد و همچنین  2003VB12 نیز نامیده می شود هم احتمالاً یک سیاره کوتوله است. علت تردید دانشمندان در قرار دادن سدنا در لیست سیارات کوتوله نیز فاصله بسیار زیاد او از ماست؛ آنچنان که مشاهده اش را نیز برای ما سخت کرده است. سدنا، 90 واحد نجومی از خورشید فاصله دارد (یک واحد نجومی، معادل فاصله متوسط زمین تا خورشید و یا 150 میلیون کیلومتر است) و می شود گفت در حدود 148 میلیون کیلومتر. با این حال، مدار سدنا شدیداً بیضوی است و باید گفت از 76 واحد نجومی در نزدیکترین حالت تا خورشید، تا 975 واحد نجومی در دورترین حالت متغیر است!

طرحی خیالی از سدنا

سدنا را به چندین دلیل می توان جرمی جذاب دانست. نه تنها دورترین جسمی از خورشید است که تاکنون کشف شده؛ بلکه در منطقه ای فرضی موسوم به "ابر اورت" نیز قرار گرفته است؛ ابری که طبق اعتقاد دانشمندان، پر از هسته دنباله دار و دیگر اجسام سنگی-یخی مشابه است. در واقع می توان سدنا را نخستین جرم کشف شده در ابر اورت نیز نامید. ستاره شناسان همچنین این سیاره کوتوله را پنجمین جرم بزرگ فرانپتونی یا TNO نیز می دانند که بعد از اریس، پلوتو، ماکه ماکه و هائومئا قرار گرفته است.
سدنا همچون مریخ سرخ است و این به دلیل وجود مقادیری تولین در سطح آن است. تولین، مولکولی غیرپلیمری است که توسط تابش ماورای بنفش خورشیدی و از ترکیب هیدروکربن هایی چون متان و اتان پدید می آید. برآورد هایی که از دوره زمانی چرخش سدنا شده است، زیاد دقیق نیست، هرچند از 10 هزار سال هم کمتر نیست. ستاره شناسان همچنین بوجود یک قمر به دور سدنا نیز شک دارند و هنوز دلیل اثبات کننده برای آن به دست نیامده است. سدنا و بقیه اجرام ابر اورت، در دمای حدود 240.2- درجه سانتیگراد به سر می برند که البته سرد است!
بر خلاف بسیاری از اجرام منظومه شمسی، نام سدنا از افسانه های یونان و روم باستان گرفته نشده است؛ بلکه سدنا، خدای دریاهای اسکیموهاست؛ خدایی که در ابتدا فانی بود اما با غرق در دریا جاودانه شد. اسکیموها معتقدند سدنا در زیر اقیانوس شمالگان زندگی کرده و از موجودات زنده حراست می کند. به ستاره شناسان کاشف سدنا نیز از جانب اتحادیه بین المللی نجوم گفته شده است که تمامی اجرامی که از این پس در ابر اورت یافت می شوند را بایستی طبق افسانه های شمالگان نامگذاری کرد. با توجه به دمای ابر اورت نیز این تصمیم البته بسیار مناسب است! ستاره شناسان بسیار امیدوارند که در سالیان آینده اجرام بیشتری در این ناحیه از منظومه شمسی کشف شود.

مترجم: سینا اعتماد

منبع :Universetoday