بهترين فرصت براي رصد زحل فراهم شده است
 |
انحراف مداري زحل با دايرةالبروج 27 درجه است و با توجه به چرخش تقريباً 30 ساله زحل به گرد خورشيد، انتظار ميرود تا حلقههاي زحل به شرايطي برسند كه بر روي يك خط قرار گيرند. اين سنگها و غبارهاي متعددي كه حلقه زحل را تشكيل دادهاند، احتمالاً از واپاشي يا برخورد چند قمر بر گرد زحل تشكيل شدهاند و چندين قمر اين سياره كه در اصطلاح به چوپان موسوم هستند باعث ميشوند تا اين حلقه بر گرد سياره باقي بماند.
در ساعت 19:37 هنگام غروب جمعه 13 شهريور، حلقههاي زحل از ديد ناظرين زمين همخط خواهند شد. در اين شب شايد بتوان با عكاسي حلقه بسيار باريك و تاريكي را مانند يك خط بر روي زحل يافت. البته رصدگراني كه از مدتها پيش در حال رصد زحل بوده باشند، شاهد بودند كه از ماه تير و مرداد به تدريج به خاطر رسيدن زحل به اعتدال بهاري (20 مرداد) ديگر امكان رصد حلقهها فراهم نبوده است.
زيرا در زمان اعتدال بر روي سياره زحل، حلقههاي رو به خورشيد سايهاي جالب را در پشت خويش ايجاد كردهاند و باعث شدهاند كه حلقههاي دورتر زحل به طور عادي تيرهتر از قبل به نظر آيد. اكنون اين روند مدتي است ادامه داشته تا از ديد ناظرين زمين نيز اين حلقهها بر روي يك خط قرار بگيرد. لذا انتظار ميرود تا مدتي ديگر حلقهها بار ديگر بر روي اين سياره نمايان شوند.
ولي طي يك سال گذشته به دليل بروز اين پديده، بهترين فرصت براي رصد و اختفاي قمرهاي زحل فراهم شده است. قمر مشهور و اسرارآميز تيتان يكي از آنهاست كه ميتوانيم اختفا و يا عبور آن از زحل را به نظاره بنشينيم. البته به دليل نزديكشدن زحل به مقارنه با زمين، رصد اين سياره اين شبها به سختي در افق غربي امكانپذير است، ولي طي 2 ماه آينده اين سياره فاصله مناسبي را در آسمان صبحگاهي از خورشيد خواهد يافت.
آسمان صبحگاهي و رصد سياره زحل و حلقههاي تازهپديدار شده آن از يك سو و رصد زيباييهاي ديگر اين سياره، از جمله افتادن سايه قمرها بر روي حلقهها كه توسط فضاپيماي كاسيني تهيه ميشود و همچنين رصد گرفتگي تعدادي از قمرهاي معروف از جمله تيتان و عبور سايه آن از سطح اين سياره يكي از زيباترين و نادرترين وقايع نجومي است كه در زمان همخطي حلقههاي زحل رخ ميدهد. اين پديده تا 5 بهمن تكرار ميشود و كشور ايران بهترين زمان را براي رصد اين پديده در اختيار خواهد داشت.
البته اختفا و گذر تيتان در يك چرخه ديگر از فروردين تا تير سال آينده تكرار خواهد شد و سپس تا 15 سال ديگر شاهد بروز اين رويدادهاي جالب نخواهيم بود.
با اين حال رصد گرفتگي و گذر سايه تيتان به مراتب از اختفا و گذر آن
زيباتر است و اميد است كه وضعيت مساعد جوي امكان رصد زيباي اين پديدهها
را فراهم كند. در جدول زير محاسبات مروبط به اين رويدادها آورده شده است.
توجه داشته باشيد كه هر جه به بهمنماه نزديك ميشويم زحل زودتر طلوع
خواهد كرد و زمان بيشتري را بري رصد اين پديدهها در اختيار خواهيد داشت.
تاريخ ساعت توضیح
22 مهر 03:20 آغاز گرفتگي
30 مهر 01:00 آغاز عبور سايه
08 آبان 02:43 آغاز گرفتگي
15 آبان 23:20 آغاز عبور سايه
16 آبان 05:12 پايان عبور سايه
24 آبان 04:08 آغاز گرفتگي
01 آذر 23:40 آغاز عبور سايه
02 آذر 04:09 پايان عبور سايه
10 آذر 01:37 آغاز گرفتگي
10 آذر 05:53 پايان گرفتگي
17 آذر 23:05 آغاز عبور سايه
18 آذر 03:03 پايان عبور سايه
26 آذر 01:11 آغاز گرفتگي
26 آذر 04:42 پايان گرفتگي
03 دي 22:23 آغاز عبور سايه
04 دي 01:51 پايان عبور سايه
12 دي 00:56 آغاز گرفتگي
12 دي 03:21 پايان گرفتگي
19 دي 22:12 آغاز عبور سايه
20 دي 00:30 پايان عبور سايه
28 دي 00:15 آغاز گرفتگي ناقص
28 دي 02:28 پايان گرفتگي
05 بهمن 21:26 آغاز عبور ناقص سايه
05 بهمن 23:44 پايان عبور ناقص سايه